Malalta teknologio, “vivi pli bone kun malpli”

Suna forno en sahela lando
Suna forno en sahela lando

Tiu artikolo baziĝas sur franclingva tribuno de Claire Gerardin, franca konsultisto pri komunikado, specialisto pri novaj teknologioj

Fronte al la hipotezo de kolapso de industria civilizo, pli kaj pli multaj fakuloj proponas uzi malpli avidajn teknologiojn, kaj precipe pli simplajn ol la altnivelaj promesoj de alta teknologio, observas la konsultisto.

Klimata ŝanĝo, elĉerpo de resursoj, specioj kaj biodiverseco, sed ankaŭ malfortikeco de la socia kaj ekonomia sistemo: por kolapsologoj, la industria erao atingis siajn limojn. Ili vidas tion kiel necesegon por malkresko, male al la “teknika-solvista” aliro, kaj precipe pledas por adopti malaltan teknologion.

Kolapsologio estas transdisciplina aliro disvolvita, en Francio, de la Momenta Instituto, kreita de Yves Cochet, matematikisto kaj eksministro pri regiona planado kaj la medio. Ĝin antaŭenigis Pablo Servigne, agronomo kaj biologo, kaj Raphaël Stevens, sperta pri la fortikeco de sociekologiaj sistemoj, per sia eseo Kiel ĉio povas kolapsi (2015). Ĝi inkludas la studon pri la kolapso de industria civilizo, ankaŭ konata kiel “Antropoceno”, kaj pri kio povus sekvi ĝin.

Dum la teorio de kolapso estas nova, la zorgoj pri la media krizo ne estas. Kaj nia tempo ne estas la unua, kiu vekas ĝian ekologian konscion (Enkonduko al media historio, de Jean-Baptiste Fressoz, Frédéric Graber, Fabien Locher, Grégory Quenet, 2014). En la 18a jarcento, oni jam estis maltrankviligitaj de la trafo de senarbarigo sur la klimato; kaj en la 19a jarcento, antaŭ la agrikultura tutmondiĝo, de la grunda elĉerpiĝo kaj risko de malsato.

Estas meze de la 20a  jarcento, ke la konstato de la ebla disfalo de industria civilizo emerĝas. Fakuloj publikigas eseojn, kiuj vendiĝas po milionoj, eĉ dekmilionoj da ekzempleroj por iuj: Nia Prirabita Planedo, de natursciencisto Fairfield Osborn (1948), Vojo al Postvivo de ekologiisto William Vocht (1948), La Loĝantaro-Bombo de biologo Paul Erlich (1968), aŭ la raporto Meadows, titolita La Limoj de la kresko (1972), komisiita de la internacia pensfabriko Klubo de Romo al esploristoj ĉe la Masaĉuseca Instituto pri Teknologio (MIT).

“Kornukopia” vizio

Hodiaŭ, fronte al la ekologia krizo, multaj sciencistoj vidas novigadon kaj novajn teknologiojn kiel la solvon. Sed ĉi tio ne estas la opinio de Philippe Bihouix, inĝeniero, membro de la estraro de la Momentum Institute, aŭtoro de La Feliĉo estis por morgaŭ, kiu denuncas la promesojn de “beataj tekniksolvistoj”. Li kritikas ĉi tiun “kornukopian” vizion – el la latina cornu copiae, korno de abundo – laŭ kiu progreso kaj teknologia novigado devas permesi al la homaro plenumi ĉiujn siajn bezonojn senfine.

Prefere li proponas serion de konkretaj aranĝoj (redukto de la grandeco de aŭtoj, starigo de media imposta politiko, malpermeso de forĵeteblaj pakoj), kaj novan utopion, konsistante el malrapideco kaj simpleco, por ekzameni niajn nociojn de komforto kaj deziro, sed ankaŭ novajn homajn ligojn.

Li ankaŭ rekomendas la disvolviĝon kaj uzon de malaltaj teknologiaj solvoj. Ĉi tiuj simplaj teknikoj celas ebligi vivi pli bone kun malpli, kuraĝigi kunlaborajn manierojn de konsumo kaj produktado, kaj ŝanĝi nian rilaton al teknologioj instigante nin pli sobra uzo de ili.

Multaj kompanioj kaj noventreprenoj en la socia kaj solidara ekonomio (SSE), kaj civitanaj movadoj por libera programaro laboras pri ĝi. La revuo Socialter (La estonteco estos malaltteknologia, speciala eldono n°6, majo-junio 2019) listigas plurajn el iliaj iniciatoj. Ekzemple, en la aŭtomobila sektoro, iuj noventreprenoj sukcesis fabriki elektrajn veturilojn pezantajn 425 kg, kontraŭ du tunoj averaĝe por modeloj de la nunaj ĉefaj fabrikantoj.

Akvaponiko, hidroponiko kaj aeroponiko

Por konstruaĵoj, kiuj reprezentas 45% de energikonsumo kaj produktas pli ol 25% de emisioj de forcejaj gasoj, arkitekturaj firmaoj vetas pri reveno al biobazaj materialoj: ligno, tero, kanabo, aŭ eĉ pajlo. Kaj pri sobraj aparatoj kiel natura ventolado, vegetalado de surfacoj, riverakva kolektado, sunaj akvovarmigiloj kaj hejtiloj, recikligaj duŝejoj, kloakaĵaj fito-purigaj sistemoj, ktp.

En agrikulturo, kreskas la disvolvo de teknikoj en “pono” (ponos, kiu signifas laboron en la greka). Akvaponiko (la kultivo de plantoj en simbiozo kun fiŝoj), hidroponiko (legoma kultivado sen grundo kaj per nutranta likvo), aeroponiko (sengrunda legoma kultivado per nutranta brumo) ebligas ŝpari ĝis 90% de akvo kompare kun konvencia agrikulturo.

En cifereca teknologio, kiu respondecos pri 7 ĝis 8% de forcej-efikaj gasaj emisioj en 2025, kaj kiu minacas elĉerpi rarajn metalajn resursojn (kupro, stano, raraj teroj, ktp.), novigoj disvolviĝas ankaŭ. Kiel la Raspberry Pi, komputilo granda kiel kreditkarto, de kiu jam vendiĝis 25 milionoj da kopioj, kaj kiu konsumas tre malmulte da elektro kaj uzas reuzatan aparataron. Kaj la probableca procesoro konceptita de esploristo Avinash Lingamneni, kiu, spite de kelkaj cimoj preskaŭ nerimarkeblaj por la uzanto, estas dek kvin fojojn malpli energia intenso ol tradicia procesoro.

Ĉi tiuj novigoj povus multiĝi, precipe danke al la estonta malaltteknologia Skol, kiu malfermis en la aŭtuno de 2019 en Guingamp (Bretonio, Francio) aŭ en la Malalta teknologio-Laboratorio kiu ofertas malfermafontan esploran kaj dokumentan programon (senpaga aliro) por promocii sukcesajn iniciatojn.