Usono denuncas troigon je uzado de elektronikaj cigaredoj fare de dekkelkjaruloj

FDA – tiu usona agentejo pri publika sano – allasis periodon da du monatoj, por ke fabrikantoj de elektronikaj cigaredoj elpensu barojn al aĉeto de tiaj aparatoj fare de neplenaĝuloj. Se tio ne okazu, la agentejo minacas eĉ malpermesi ilian komercadon.

Tiu decido de FDA celas kvin grandajn fabrikantfirmaojn de tiaj aparatoj, krom 1.300 vendejojn kiuj vendas ilin tutlande.

La kvin markoj trafitaj de tiu decido estas “Juul”, “Vuse” (vendita de la plurlanda firmao British American Tobacco), “MarkTen” (Altria), “Blu E-cigs” (Imperial Brands) kaj “Logic” (de Japan Tobacco).

Elektronikaj cigaredoj estas rigardata de FDA kiel opcio malpli nociva al plenkreskuloj, ĉar ĝi enhavas pli favoran nivelon de nikotino, tamen tiu avantaĝo nun ne tiom bonas, pro tio ke la amasa usado fare de junuloj povos konduki ilin al drogdependeco je tiu substanco.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Estontece vakcino estos liverata poŝte, kaj injektita de la uzanto mem

Hieraŭ (la 12-an) grupo da 14 esploristoj el universitatoj de Usono, Kanado kaj Israelo aperigis sur la scienca gazeto “Science Advances”, artikolon klarigante ian teĥnikaron, kiu ebligas enderman vakcinon, kies injektado ne postulas profesiulon.

La esploristoj kreis substancon por injekto inter dermo kaj epidermo, kiu tre favoras al injekto fare de la uzanto mem, eĉ ne posedante konon pri kuracscienco. La koncerna injektilo uzas ian etan pikilon, kiu ekde la haŭto povas trafi la histojn kaj sangvaskulojn.

“Iam tiu rimedo povos esti sendata per poŝto por esti injektita de la uzanto mem. Tio povus mildigi situaciojn tiajn, kun amaso da homoj ĉe sancentrejoj kadre de plurregiona disvastiĝo de iu infekta malsano”, tion asertas la esploristoj en tiu artikolo.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Usono unuafoje aprobas telefonprogrameton kiel kontraŭkoncipo

La 10-an ĉi-monate Usona Manĝaĵa kaj Droga Administrado (angle Food and Drug Administration, FDA) rajtigis la uzon de tiu sveda telefonprogrameto nome “Natural Cycles”, kiel malhelpilo de gravediĝo. Tiu sistemo jam estis aprobita en Eŭropa Unio.

Kostante USD 79,99 jare, tiu programeto funkcias surbaze de la monataĵa ciklo kaj korpa temperaturo. Ĝi havas pli ol 900 mil uzantoj tutmonde, laŭ la firmao, kiu estis fondita de la geedzoj Elina Berglund kaj Raoul Scherwitzl.

Laŭ fakuloj tiu aprobo iamaniere povos akceligi tian emerĝan industrion de teĥnikaro por virina saneco, nome “femtech”, kiu de tri jaroj jam spezis ĉirkaŭ 1 miliardon da usonaj dolaroj, kaj tiurilate oni antaŭvidas atingon de USD 50 miliardoj dum la venontaj dek jaroj.

Tamen la aprobo de “Natural Cycles” estigis ondon da kritikoj en Usono, aparte pro tio, ke homoj denuncis okazaĵojn de gravediĝoj ĉe uzantoj de tiu teĥnikaro.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Plialtiĝas la uzado de haŭtoheligaĵoj en Afriko

Laŭ la plej lasta raporto de MOS (Monda Organizaĵo pri Sano), 77% de la niĝeraj virinoj uzas produktojn por igi la haŭton pli hela, kaj tiurilate la kuracistoj atentigas pri tiuj, kiuj estas nek trapasintaj testojn pri sekureco, nek kontrolataj.

En Afriko haŭtoblankigo estas delonga kutimo, kaj ĉiame la fakaj kuracistoj atentigas pri la riskoj, ke tiu konduto alportas al la sano.

“La uzado de produtoj por heligi la haŭton kreskadas, aparte ĉe dekkelkjaruloj kaj junuloj”, tion klarigas Lester Davids, kiu estas profesoro pri Homa Vivscienco ĉe Pretorio-Universitato (Sud-Afriko). “La malnova generacio uzis haŭtoŝmiraĵojn, kaj la nova uzas pilolojn kaj injektaĵojn”, li diras.

Aktivuloj pri la “nigra konscienco” indigniĝas pro tia malfeliĉega heredaĵo kaj cerbolavado, ke “posedi helan haŭton gravegas”, kiu estas frukto de jarcentoj da sklaveco kaj koloniado. Iliaj voĉoj estas pli kaj pli komprenataj en la cetera mondo, sed ne tiom en Afriko, kie tiu fenomeno ne malakceliĝas.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Suĉinfano naskiĝis kun denton, kiu estis eltirita post 12 tagoj

En Anglolando, la 12-tagaĝa infaneto Isla-Rose Heasman – kiu surprizigis ĉiujn per sia dento ĉe la malsupra dentokarno – iĝis la plej juna kliento de la dentokuracada kliniko “Seven Tress Dental Acess Centre”.

Jasmin, la patrino de Isla-Rose klarigis, ke tiu procedo nepris ĉar la dento estis misstabila, kaj ĝi povus delasi kaŭzante sufokiĝon al la infaneto. Pro la aĝo la dentisto ne povis uzi sensentigilon, sed nur ŝmiraĵo kun sensentigaĵo.

“Ŝi estis pli kuraĝa ol mi, ŝi eĉ ne ploris […]” tion diris la patrino.

Tia okazintaĵo estas maloftega, nur unu po du mil infanetoj naskiĝas kun dentoj. Ordinare la unua denteto de, la suĉinfano aperas inter la 4-a kaj la 7-a monato de la vivo.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Vundkovrilo ege cikatriga estis kreita – farite el la proteino de ananaso

Tia efekto kontraŭinflama de iu proteino trovata en ananaso estis aldonata ĉe bakteria miliardoncelulozo, kaj tio rezultigis vundkovrilon – ĉu gluplastre ĉu gelatene – utila je cikatrigado de vundoj, brulvundoj kaj eĉ ulceraj vundoj.

Tiu scienca novaĵo venas el studado de esploristoj de UNISO (portugallingva mallongigo por Universitato de Sorokabo) kaj UNICAMP (Subŝtata Universitato de Kampinaso). Apogata de registara organizaĵo en subŝtato San-Paulo (Brazilo), nome FAPESP, la esploro havis siajn rezultojn publikigitaj sur la scienca gazeto “Scientific Reports”.

Per laboratoria eksperimento oni konstatis naŭobligon de la kontraŭmikroba agado de la bakteria miliardoncelulozo, kies membranoj estis dum 24 horoj lasitaj ĉe solvaĵo de bromelaino, la ananasa proteino.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

128-jaraĝa virino asertas, ke spertis neniam feliĉan tagon la tutan vivon

“Mi neniam spertis eĉ ununuran feliĉan tagon dum la vivo”. Tiun plendon faras la viriro Koku Istambulova, kiu estas 128-jaraĝa kaj loĝas en vilaĝo de Ĉeĉenlando.

“La tutan vivon mi ĉiam multe laboris fosante ĝardenojn. Mi lacas”, ŝi diris intervjue al lokaj gazetoj, krom aserti, ke ŝia vivdaŭro ne estas dia donaco, “sed puno”. Ŝiaj filoj jam estas mortintoj – Tamara, la lasta filino antaŭ kvin jaroj, 104-jaraĝa.

Pri sia vivdaŭro ŝi ne konas la kialon – “estis la dia volo” – sed diris ke ĉiam ŝategis fermentintan lakton, kaj manĝas nek viandaĵon nek supojn.

Naskiĝinta la 1-an de la 6-a monato 1889 – tion konfirmas la rusa registaro post analizo de dokumento – Istambulova povos trafi la rekordon pri la plej longe vivanta homo en tuta historio.

La plej aĝa VIRO estis tiu japano mortinta en 2013, nome Jiroemon Kimura, kiu travivis 116 jarojn kaj 54 tagojn. Pri la plej aĝa HOMO, koncernas la francinon Jeanne Louise Calment, mortinta en 1997, je la aĝo 122 jaroj kaj 164 tagoj.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Mallonga ligilo por tiu ĉi afiŝo: wp.me/p87b5r-3sS

Post 60 jaroj da sangodonacado, viro “emeritiĝis” tiurilate

En 1951 James Harrison estis 14-jaraĝa kaj tiam li trapasis torakoperacion kun sangaldono, kiu savis lin. Ekde kiam li 18-jariĝis, li iĝis preskaŭ semajna sangodonacanto en Aŭstralio. Nuntempe li estas 81-jaraĝa kaj ĉi-semajne li “emeritiĝis” pri tiu funkcio. Laŭ “Ruĝa Kruco” li helpis 2,4 milionojn da infanetoj.

Dum 60 jaroj entute 1117 sangosakoj estis donitaj de li, kaj tio estas rekordo, laŭ la organizaĵo. “Mi esperas, ke tiu rekordo estos superita de iu, ĉar tio signifus, ke oni sin dediĉas al tiu afero”, tion diris Harrison.

Jemma Falkenmire, de la aŭstralia Ruĝa Kruco, intervjue al la gazeto “The Washington Post” informis, ke iu antikorpo de lia sangoplasmo estas malofta kaj ĝi helpis kuracadon de gravedaj virinoj kontraŭ la malsano HDN, kiu mortigadis ĵus naskitojn ĝis 1967 en Aŭstralio. Pro lia speciala sango li eĉ gajnis vivasekuron je 1,8 milionoj da realoj. Li iĝis volontulo je esploroj kaj testoj, kiuj rezultis la disvolviĝon de la vakcino “Antikorpo Kontraŭ-D”. Tri milionoj da dozoj kun lia sango estis disdonitaj al la patrinoj de tiu lando.

Laŭ ŝi “Aŭstralio ŝuldas grandan dankon al James Harrison”, kiu helpis ĝin iĝi la unua lando memsufiĉa pri produktado de Kontraŭ-D”.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Mallonga ligilo por tiu ĉi afiŝo: wp.me/p87b5r-3rE

Celante infanojn, junulo elpensis desegnofilmon, kiu uzas la brazilan signolingvon

“Min e as maõzinhas” (Yasmin kaj la etaj manoj) estas projekto kiu celas alporti edukadon kaj distriĝon al infanoj kun nesufiĉa aŭdkapablo. Ĝi estis kreita de Paulo Henrique Rodrigues, kiu estas 27-jaraĝa filmodezegnisto el la brazila subŝtato San-Paŭlo, sed loĝanta en la urbo Itaĵaio – subŝtato Santa-Katarino. Paulo asertis, ke por tiu projekto li estis helpata de la loka municipa organizaĵo CEMESPI, pri faka edukado kadre de nekapableco.

Temas pri 13-epizoda rakonto de la surda knabino “Yasmin”, kiu dum siaj aventuroj lernigas la signolingvon al la spektantoj. “La celo estas prezenti la brazilan signolingvon kiel ilo por superi lingvajn barojn, anstataŭ lingvo por superi personajn malkapablojn. Elefanto parolas la elefantoloingvon, kato parolas katolingvon, kaj tiamaniere neniu interkompreniĝas. Sed “LIBRAS” estas solvo al ili. Pro scipovo de tiu nova lingvo ili sentime komunikiĝas, iĝante pli kaj pli amikemaj, estiĝante socio pli kompreniĝanta kaj inkluziviga”.

Oni antaŭvidas, ke la unua epizodo de “Min e as maõzinhas” unue aperos en kelkaj kinejoj de Santa-Katarino je la 9-a monato 2018.

Jen portugallingva raporto: LIGILO


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

UN testas flugrobotojn kontraŭ malutilaj kuloj en Brazilo

Internacia Atomenergia Organizo (IAEO) estas la sciencoteknika organizo de Unuiĝintaj Nacioj, kaj ĝi sukcese efektivigas en Brazilo testojn kun flugrobotoj, nome ROMEO, por kontraŭbatali kulojn, kiuj transdonas malsanojn.

Tiuj malgrandaj senpilotaj veturiloj alportas milojn da insektoj senfruktigitaj per radiado, kiuj estas liverataj sur naturmedio kaj iliaj parigoj kun la tieaj naturaj kuloj ne generos idojn. La koncerna tekniko nomiĝas SIT (angla mallongigo pri “Sterile Insect Technique”, Esperante “Tekniko pri senfrukta insekto”).

Laŭ la insektosciencisto Jeremy Bouyer – esploristo ĉe la komuna fako de IAEO kaj NAO (Nutraĵa kaj Agrokultura Organizaĵo) – tiu tekniko konsistas el grava novigo, kontraste al tia ĝisnune manlabora liverado de insektoj, ĉar oni povos grandskale fari tion, kaj draste redukti la mortigon de la insektoj dum transportado.

Partoprenas tiun UN-projekton la brazila firmao “Moscamed Brasil”, kiu estas produktanto de senfruktaj insektoj, en la urbo Ĵuazejro, subŝtato Bahio. La lando uzos tiun rimedon, ĉu urbe ĉu kampare, je la 1-a monato 2019 – tiam estos somero kaj tempo pri tiuj kuloj transdonantaj malsanojn kiel dengo, zika febro kaj aliaj.

Rilate al la flugrobotoj, kunlaboras kun tiuj UN-organizoj la usona firmao “WeRobotics”.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.