La statuo pri knabino antaŭ la virbovo de “Wall Street” estos translokita

Tiu statuo pri staranta knabino – instalita antaŭ jaro vidalvide al la fama virbovo de Wall Street – estos translokita al fina ejo ĉi-jare. Nomata “Sentima knabino”, la bronza statuo estis surprize starigita la 7-an de la 3-a monato 2017 – antaŭtage al la internacia tago de virinoj – kaj ĝi estis finance subtenata de privata firmao.

Ĵaŭde – la 19-an de la 4-a monato – la urbestro de Nov-Jorko, Bill de Blasio anoncis, ke la verko translokiĝos fronte al Novjorka Borso. “Ni fieras pro tio, ke ni gastigas ‘Sentiman knabinon’. Temas pri pova simbolo alude al bezonata ŝanĝo ĉe la plej altaj niveloj de la kompania medio en Usono”, tion li diris.

Kaj Thomas Farlej (la prezidanto de Novjorka Borso) kaj Kristen Visbal (la usonanino kreinta la verkon) sin esprimis kontentaj pro tiu anonco, kies noto ankaŭ informis, sed sendetale, pri studo de simila translokiĝo por la fama virbovo, kiu simbolas Wall Street.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Londono kontraŭbatalas uzadon de plastboteloj

Fine de la 1-a monato 2018 la londona urbestro Sadiq Khan anoncis baldaŭan instalon de trinkfontanoj de trinkakvo ĉe diverslokoj de la brita regurbo celante eviti ununuruzajn plastbolelojn, por stimuli loĝantaron kaj turistojn kunporti siajn daŭrajn botelojn.

Komence kadre de tiu projekto oni starigos 20 trinkfontanojn ĝis la venonta somero, kaj alia ago jam komenciĝas, tiu pri partopreno de vendejoj, restoracioj kaj drinkejoj, kiuj ankaŭ ekinstalas trinkfontanojn ĉe siaj negocoj por senpaga akirado de trinkakvon.

En tiu projekto la londona urbodomo havas kunlaboradon de Zoological Society of London – ZSL (Bestoscienca Societo de Londono), kiu liveros la ekipaĵojn kaj kontrolos la atingojn pri malaltigo rilate al uzado de plastboletoj.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Nova luservo funkciota en San-Paŭlo surstratigos 20 mil biciklojn ĉi-jare

En Brazilo la urbego San-Paŭlo ekposedos ekde la 7-a monato kunhavigajn biciklojn – entute 20 mil ĝis jarfino – kaj oni povos ĉu preni ĉu lasi ilin ie ajn, malsimile al tia kutima formo pri reto da stacioj.

Laŭ “Yellow”, kiu estas la respondeca firmao, la urbodomo jam aprobis tiun servon, kiu komence funkcios ĉe la plietendiĝita urbocentro, sed estas plano por plialtigi al 100 mil la nombron da bicikloj por servi la tutan urbon.

Ankoraŭ ne estis difinita la prezo de la veturadoj, kaj la firmao intencas disponigi diversajn pagsistemojn, inkluzive tiu nomata “bilhete único” (sola bileto). Por bicikli la uzanto nepre havu la koncernan programeton ĉe sia telefonaparato, per kiu oni povas trovi la biciklon kaj legi ties kodon, malferrmante la pendseruron. La bicikloj uzas sistemon pri tuttera pozicitrovo (angle Global Positioning System – GPS).


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

La venonta vojaĝo ĉirkaŭ la mondo per vagonaro

Kontraŭ po 27.900 eŭroj vojaĝoŝatantoj povos partopreni la “Vojaĝon ĉirkaŭ la mondo per vagonaro 2018”, aranĝata de la vojaĝfirmao “Trains & Tours”, kunage kun la grupfirmao “TT Travel”. La afero inkluzivos veturojn ankaŭ per aviadilo kaj eĉ pramo (Helsinko al Stokolmo). Jen la koncernaj informoj:

Ekveturo: la 8-an de la 9-a monato 2018, ekde Ĉikago, Usono.
Finveturo: la 5-an de la 10-a monato 2018 en Stokolmo, Svedlando.
Tempodaŭro: 28 tagoj.
Veturota distanco: 21 mil kilometroj.
Vizitotaj urboj: 17
Vizitotaj landoj: Usono, Kanado, Ĉinlando, Ruslando, Mongollando, Finlando kaj Svedlando.
Tranoktoj: 10 vagonare, 15 hotele, 1 aviadile kaj 1 prame.

Vagonaroservoj:
1) California Zephy – Ĉikago ĝis Salt Lake City
2) Rocky Mountaineer – Banff ĝis Vankuvero
3) Ĉina Vagonaro – Pekino ĝis Erlian
4) Transsiberia Vagonaro – Erlian ĝis Moskvo
5) Sapsan – Moskvo ĝis Sankt-Peterburgo
6) Allegro – Sankt-Peterburgo ĝis Helsinko


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Roboto plenumis 2000-tagan promenadon sur Marso

Marsa Scienca Laboratorio (MSL) estas robota kosma misio sendita al la planedo Marso, kiun ĵetis la organizaĵo NASA la 26-an de la 11-a monato 2011 el la kosmodromo Kennedy Space Center, de la usona subŝtato Florido. La misio havas moviĝantan roboton nome “Curiosity”, kiu surmarsiĝis la 6-an de la 8-a monato 2012, kaj nun ĝi festas sian 2000-marstagan agadon sur la ruĝa planedo.

Dum tiu restado en Marso la roboto Curiosity produktis plurajn impresajn fotojn, kaj la unua aperis nur 15 minutoj post almarsiĝo (vidu sube).

(Curiosity-primeira foto)

Ricevado de la bildoj kaj aliaj informoj dependas de la kosmosondilo “Mars Reconnaissance Orbiter” (MRO), esperante “Marsa Skolta Orbitilo”.

MSL havas anglan retejon de NASA: LIGILO


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Bedaŭro: balenoj are grundis sur aŭstralia marbordo

En Hamelin-Golfo, ĉirkaŭ 300 kilometroj sude de la aŭstralia urbo Perto, iu fiŝkaptisto trovis hieraŭ (vendrede, la 23-an de la 3-a monato) ĉirkaŭ 150 balenojn grunditajn surstrande, laŭ informoj diskonigitaj de lokaj gazetoj. En tiu momento proksimume duono de la balenoj jam estis mortintaj.

Laŭ la aŭtoritatoj tiuj cetaceoj apartenas al la specio globkapulo grandnaza (globicephala macrorhynchus), kiuj oni trovas ĉe akvoj tropikaj kaj mezvarmaj el ĉiuj maroj.

Fakuloj asertas, ke la grundado povas okazi tiam, kiam la balenoj malsanas, vundiĝas, aŭ faras navigadan eraron, aparte al strando kun malakra deklivo, sed en ĉi-tiu okazintaĵo ankoraŭ oni ne trafis la kialon.

La plej serioza tia akcidento en okcidenta Aŭstralio okazis en la jaro 1996 – ĉirkaŭ 320 balenoj de la specaro nigra globicefalo (globicephala melas) grundis.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Juĝafero de Bolivio kontraŭ Ĉilio okazas en Hago

Lunde la 19-an de la 3-a monato la ŝtatprezidanto de Bolivio, Evo Morales, partoprenis la malfermon de la periodo pri aŭdiencoj ĉe Internacia Kortumo de Justico – organo de Unuiĝintaj Nacioj – en la urbo Hago, Nederlando, kie la bolivia registaro postulas, ke Ĉilio revenu al la diskutado pri la rajto de Bolivio havi aliron al Pacifiko.

La Pacifika Milito (1879–84) estis milita konflikto  inter Ĉilio, Bolivio kaj Peruo, kiu finiĝis per aligo de la disputitaj, valoraj areoj de la Pacifika bordo al Ĉilio. La milito komenciĝis inter Ĉilio kaj Bolivio por kontrolo de parto de Atakama-Dezerto. Tiu areo estas riĉenhava, precipe je nitratoj.

La milithaltigo de 1884 inter Bolivio kaj Ĉilio donis ĉilian superecon pri la tuta 400-kilometra bolivia marbordo (provinco Antofagasta), pri ĉiu ekonomia branĉo tie. Tion firmigis traktato de 1904. Kompense Ĉilio akceptis konstruon de fervoja linio inter la regurbo La-Pazo kaj haveno de la ĉilia urbo Ariko. Ĉilio garantius la liberan komercan vartrafikon tra ĉilia teritorio kaj havenoj, sed la bolivia registaro asertas, ke tiu interrkonsento ne estis observata.

Tiu juĝafero en Internacia Kortumo de Justico eniras la lastan etapon, kaj laŭ la publika franca radiostacio RFI oni antaŭvidas, ke ĝi finiĝos ĉi-monate la 28-an.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Musko anstataŭigas aeron en provtipo de radbendo

Ĉi-semajne en Svislando la fabrikanto de radbendoj “Goodyear”, kadre de la industriaŭtomobila evento “Ĝeneva Salono”, prezentis la radbendon nomata “Oxygene”, kies interna parto enhavas muskojn, kontraste kun la aero de la ordinaraj radbendoj. La kreskaĵo helpas je plibonigo de la aero, per fotosintezo, kiu ankaŭ servas je produktado de elektra energio.

Laŭ la fabrikanto per tiu elektro “Oxygene” funkciigas diverskolorajn signalojn centre kaj borde de la radbendo por indiki ekzemple bremson kaj turniĝon dum veturado.

Koncerne al medio “Goodyear” asertas, ke se aro de 2,5 milionoj da aŭtomobiloj uzus tiun radbendon, la afero kapablus ensorbi jare 4 mil tunojn da CO2 (karbona dioksido), kaj dume krome produkti 3 mil tunojn da oksigeno.

Tiu radbendo estas farita el recikligita kaŭĉuko. Jen koncerna filmeto: LIGILO


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Invito: vojaĝigu vian nomon al la Suno

La kosmosondilo “Parker Solar Probe” de la usona kosmagentejo NASA estos ĵetita ĉi-jare por studado de la Suno, kaj kiu volas tiu povos per ĝi sendi sian nomon al tiu stelo, laŭ invito (filmeto, angle) fare de la aktoro William Shatner – li rolis kiel la fikciulo kapitano Kirk en la sciencfikcia serio “Star Trek”, kaj ankaŭ li ĉefrolis en la terura filmo Inkubo (Incubus), kiu estas tute parolata en Esperanto.

Shatner jam enlistigis sian nomon, kaj oni povas fari same en la retejo de tiu projekto ĝis la 27-an de la 4-a monato, por havi la propran nomon ĉe la aliĝantaro ene de memorilo, kiu estos alportata de la ĵetota kosmosondilo. Koncernan personan bileton NASA sendas al ĉiu aliĝanto.

Ĝis nun pli ol 2,4 milionoj da homoj jam akiris tian bileton, por ke iliaj nomoj vojaĝos sunen. La ĵetado estas planata por la 31-a de la 7-a monato 2018, kaj la kosmosondilo forbruliĝos inter la 12-a monato 2024 kaj la fino de 2025.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.

Botelo enhavanta mesaĝon verkita antaŭ 132 jaroj estis trovita de familio

Marde, la 6-an de la 3-a monato, Muzeo de Okcidenta Aŭstralio prezentis la pej antikvan botelmesaĝon konata en la mondo. Ĝi estis ĵetita de germana ŝipo antaŭ 132 jaroj kaj estis trovita de aŭstraliana familio, duonenterigita en sablo ĉe la malgranda insulo Wedge, kiu troviĝas 140 kilometrojn norden de la urbo Perto (okcidenta Aŭstralio).

La mesaĝo, de la sendinto “Bark Ship Paula”, tekstas jene: “Ĉi-tiu botelo estis ĵetita maren la 12-an de la 6-a monato 1886, je la latitudo 32°49′ suden, kaj longitudo 105° 25′ okcidenten de Grenviĉo. Kapitano: D [nelegeble], en la vojaĝo de Cardiff al Macassar. Oni petas al kiu trovos ĝin, tiu sendu la noton troviĝanta ene de la botelo al la germana Mara Observatorio en Hamburgo, aŭ al la plej proksima konsulejo, cele al ĝia redono al tiu agentejo, kun plenigo de informoj je la malantaŭa parto”.

Laŭ raportis Tonya Illman, kiam ili estis piedirantaj sur sablomontoj, tiam ŝi rimarkis ion ĉe la sablo. Germanaj aŭtoritatoj konfirmis la verecon de tiu trovo, kaj raportis pri okaziginta mara esploro kun tempodaŭro da 69 jaroj, kunordigita de la germana scientisto Georg von Neumayer, kadre de kiu miloj da tiaj botelmesaĝoj estis ĵetitaj por studado de tutmondaj marfluoj. Ĉirkaŭ 660 mesaĝoj estis redonitaj al Hamburgo, tio estas ĉirkaŭ 10% da ili. La antaŭa estis trovita en la jaro 1934-a en Danlando.


Ĉi tiu teksto estas adaptaĵo fare de Paulo Cesar Pires el portugallingva artikolo.