Kovim-19: la plej riĉaj ekkaptas 51% de estontaj vakcindozoj, kolero de Oxfam

Tiu teksto baziĝas sur franca lingva artikolo

Kial la marŝado de la mondo, plej ofte egoisma, ŝanĝiĝus antaŭ pandemio? La “ĉiu por si mem” denove venkas en la vetkuro por la vakcino kontraŭ la Kovim-19, forte denuncas Oxfam. En raporto, kiun ĝi ĵus publikigis, la NRO (NeRegistara organizaĵo) emfazas ke pluraj el la plej riĉaj landoj de la planedo jam preskaŭ monopoligis duonon – ĝuste 51% – de la estontaj vakcindozoj, kiujn devas produkti kaj poste provizi la plej grandaj mondaj laboratorioj.

5,3 miliardoj da vakcinoj jam menditaj

La listo de ĉi tiuj plej avidaj landoj ne estas tiel longa: Usono, kiu konigis sian grandan apetiton ekde la monato majo, sed ankaŭ Eŭropa Unio, Britio kaj Svislando, kaj poste Israelo, Japanio, Honkongo kaj Aŭstralio. Laŭ Oxfam, ili subskribis amasojn da kontraktoj por rezervi por si mem ne malpli ol 5,3 miliardojn da vakcinoj de kvin famaj fabrikantoj, kiuj estas en la tria fazo de klinikaj provoj.

Robert Silverman de Oxfam prezentas la problemon tute simple: “Vivgrava aliro al vakcinoj ne devas dependi de kie oni loĝas aŭ kiom da mono oni havas”

Usonanoj eĉ ne konsideras la eblon de kunordigo

Ĉi tiu “sano-naciismo”, kiel ĝi povus esti nomata, ankaŭ forte incitas multajn oficialulojn kaj fakistojn pri publika sano tra la mondo. Ili scias, kiel malfacile estos por granda parto de la loĝantaro trovi vakcinojn, precipe en la unua periodo, kiam tiuj eniros la merkaton.

Internacia kunordiga sistemo, nomata COVAX-Monda Vakcina Servo, tamen devas ekfunkci por alfronti ĉi tiun kruelan mankon. La Monda Sano-Organizo subtenas la iniciaton, same kiel Eŭropa Unio, eĉ dezirante proponi al ĉiu lando, precipe al la disvolviĝantaj, la eblon vakcini almenaŭ 20% de ĝia loĝantaro. Sed Usono tute bojkotis la lanĉon de ĉi tiu servo, al kiu subite mankas financado.

Biden nomas la prezidanton Trump “klimata krimbruliganto”, parolante pri la arbaraj fajroj kaj klimata ŝanĝo

Tiu teksto baziĝas sur angla lingva artikolo

Dum arbaraj brulegoj furiozas tra la usona okcidenta marbordo, Joseph R. Biden Jr. lundon atakis la bilancon de prezidanto Trump pri klimata ŝanĝo, nomante la prezidanton “klimata krimbruliganto” kies neaktiveco kaj neado nutris detruon.

En parolado en Delavaro, S-ro Biden rekte ligis la flamojn kiuj delokigis milojn da homoj al klimata ŝanĝo, kaj li ankaŭ parolis pri inundoj en la ŝtato Mez-okcidento kaj uraganoj laŭ la golfa marbordo. Li klopodis pentri duan Trump-mandaton same damaĝan por la ĉirkaŭurboj, renversante atakon kontraŭ li farita de la prezidanto.

“Se ni havas pliajn kvar jarojn da klimata neado de Trump, kiom da ĉirkaŭurboj estos bruligitaj en arbarofajroj?” S-ro Biden demandis. “Kiom da ĉirkaŭurbaj kvartaloj estos inunditaj? Kiom da ĉirkaŭurboj estos forblovitaj en superŝtormoj? “

Li daŭrigis: “Se vi donos al klimata krimbruliganto kvar pliajn jarojn en la Blanka Domo, kial iu surprizus se ni havas pli da Usono flamanta? Se vi donos al klimata neado kvar pliajn jarojn en la Blanka Domo, kial iu mirus, kiam pli da Usono subakvos? “

La parolado de S-ro Biden, farita ekstere ĉe la Delavara Muzeo pri Natura Historio en Wilmington, okazis dum S-ro Trump vojaĝis al Kalifornio kaj renkontis gubernatoron Gavin Newsom kaj aliajn oficialulojn por informado pri la detruaj arbarofajroj.

S-ro Trump ricevis intensan kritikon pro tio, ke dum pluraj semajnoj malsukcesis mencii la flamojn, kiuj detruis partojn de Kalifornio, Oregono kaj Vaŝingtona ŝtato. La prezidanto, kiu nomis klimatan ŝanĝon trompo, ofte esprimis skeptikon pri la scienca konsento pri tio, ke varmiĝaj tutmondaj temperaturoj plimalbonigas arbarajn fajrojn.

Kampanjante en Nevado ĉi-semajnfine, S-ro Trump sugestis, ke kulpas arbaro-administrado, kaj en aŭgusto li minacis reteni federacian helpon al Kalifornio pro ne aŭskulti siajn sugestojn pri administrado de arbaroj.

En sia parolado, S-ro Biden kritikis S-ron Trump pro sia “malestimo al scienco kaj faktoj”, prezentante klimatan ŝanĝon kiel alian areon, kie la prezidanto malsukcesis doni gvidadon antaŭ krizo. Li pledis por trakti la redukton de fosiliaj brulaĵoj kiel nepartian aferon, kiu povus krei fabrikajn laborpostenojn kaj konservi la planedon samtempe.

“Ni devas agi kiel nacio,” diris sinjoro Biden. “Ne devus esti tiel malbone, ke milionoj da usonanoj vivas en la ombro de oranĝa ĉielo, kaj demandas: ‘Ĉu finjuĝo estas ĉi tie?'”

Malalta teknologio, “vivi pli bone kun malpli”

Suna forno en sahela lando
Suna forno en sahela lando

Tiu artikolo baziĝas sur franclingva tribuno de Claire Gerardin, franca konsultisto pri komunikado, specialisto pri novaj teknologioj

Fronte al la hipotezo de kolapso de industria civilizo, pli kaj pli multaj fakuloj proponas uzi malpli avidajn teknologiojn, kaj precipe pli simplajn ol la altnivelaj promesoj de alta teknologio, observas la konsultisto.

Klimata ŝanĝo, elĉerpo de resursoj, specioj kaj biodiverseco, sed ankaŭ malfortikeco de la socia kaj ekonomia sistemo: por kolapsologoj, la industria erao atingis siajn limojn. Ili vidas tion kiel necesegon por malkresko, male al la “teknika-solvista” aliro, kaj precipe pledas por adopti malaltan teknologion.

Kolapsologio estas transdisciplina aliro disvolvita, en Francio, de la Momenta Instituto, kreita de Yves Cochet, matematikisto kaj eksministro pri regiona planado kaj la medio. Ĝin antaŭenigis Pablo Servigne, agronomo kaj biologo, kaj Raphaël Stevens, sperta pri la fortikeco de sociekologiaj sistemoj, per sia eseo Kiel ĉio povas kolapsi (2015). Ĝi inkludas la studon pri la kolapso de industria civilizo, ankaŭ konata kiel “Antropoceno”, kaj pri kio povus sekvi ĝin.

Dum la teorio de kolapso estas nova, la zorgoj pri la media krizo ne estas. Kaj nia tempo ne estas la unua, kiu vekas ĝian ekologian konscion (Enkonduko al media historio, de Jean-Baptiste Fressoz, Frédéric Graber, Fabien Locher, Grégory Quenet, 2014). En la 18a jarcento, oni jam estis maltrankviligitaj de la trafo de senarbarigo sur la klimato; kaj en la 19a jarcento, antaŭ la agrikultura tutmondiĝo, de la grunda elĉerpiĝo kaj risko de malsato.

Estas meze de la 20a  jarcento, ke la konstato de la ebla disfalo de industria civilizo emerĝas. Fakuloj publikigas eseojn, kiuj vendiĝas po milionoj, eĉ dekmilionoj da ekzempleroj por iuj: Nia Prirabita Planedo, de natursciencisto Fairfield Osborn (1948), Vojo al Postvivo de ekologiisto William Vocht (1948), La Loĝantaro-Bombo de biologo Paul Erlich (1968), aŭ la raporto Meadows, titolita La Limoj de la kresko (1972), komisiita de la internacia pensfabriko Klubo de Romo al esploristoj ĉe la Masaĉuseca Instituto pri Teknologio (MIT).

“Kornukopia” vizio

Hodiaŭ, fronte al la ekologia krizo, multaj sciencistoj vidas novigadon kaj novajn teknologiojn kiel la solvon. Sed ĉi tio ne estas la opinio de Philippe Bihouix, inĝeniero, membro de la estraro de la Momentum Institute, aŭtoro de La Feliĉo estis por morgaŭ, kiu denuncas la promesojn de “beataj tekniksolvistoj”. Li kritikas ĉi tiun “kornukopian” vizion – el la latina cornu copiae, korno de abundo – laŭ kiu progreso kaj teknologia novigado devas permesi al la homaro plenumi ĉiujn siajn bezonojn senfine.

Prefere li proponas serion de konkretaj aranĝoj (redukto de la grandeco de aŭtoj, starigo de media imposta politiko, malpermeso de forĵeteblaj pakoj), kaj novan utopion, konsistante el malrapideco kaj simpleco, por ekzameni niajn nociojn de komforto kaj deziro, sed ankaŭ novajn homajn ligojn.

Li ankaŭ rekomendas la disvolviĝon kaj uzon de malaltaj teknologiaj solvoj. Ĉi tiuj simplaj teknikoj celas ebligi vivi pli bone kun malpli, kuraĝigi kunlaborajn manierojn de konsumo kaj produktado, kaj ŝanĝi nian rilaton al teknologioj instigante nin pli sobra uzo de ili.

Multaj kompanioj kaj noventreprenoj en la socia kaj solidara ekonomio (SSE), kaj civitanaj movadoj por libera programaro laboras pri ĝi. La revuo Socialter (La estonteco estos malaltteknologia, speciala eldono n°6, majo-junio 2019) listigas plurajn el iliaj iniciatoj. Ekzemple, en la aŭtomobila sektoro, iuj noventreprenoj sukcesis fabriki elektrajn veturilojn pezantajn 425 kg, kontraŭ du tunoj averaĝe por modeloj de la nunaj ĉefaj fabrikantoj.

Akvaponiko, hidroponiko kaj aeroponiko

Por konstruaĵoj, kiuj reprezentas 45% de energikonsumo kaj produktas pli ol 25% de emisioj de forcejaj gasoj, arkitekturaj firmaoj vetas pri reveno al biobazaj materialoj: ligno, tero, kanabo, aŭ eĉ pajlo. Kaj pri sobraj aparatoj kiel natura ventolado, vegetalado de surfacoj, riverakva kolektado, sunaj akvovarmigiloj kaj hejtiloj, recikligaj duŝejoj, kloakaĵaj fito-purigaj sistemoj, ktp.

En agrikulturo, kreskas la disvolvo de teknikoj en “pono” (ponos, kiu signifas laboron en la greka). Akvaponiko (la kultivo de plantoj en simbiozo kun fiŝoj), hidroponiko (legoma kultivado sen grundo kaj per nutranta likvo), aeroponiko (sengrunda legoma kultivado per nutranta brumo) ebligas ŝpari ĝis 90% de akvo kompare kun konvencia agrikulturo.

En cifereca teknologio, kiu respondecos pri 7 ĝis 8% de forcej-efikaj gasaj emisioj en 2025, kaj kiu minacas elĉerpi rarajn metalajn resursojn (kupro, stano, raraj teroj, ktp.), novigoj disvolviĝas ankaŭ. Kiel la Raspberry Pi, komputilo granda kiel kreditkarto, de kiu jam vendiĝis 25 milionoj da kopioj, kaj kiu konsumas tre malmulte da elektro kaj uzas reuzatan aparataron. Kaj la probableca procesoro konceptita de esploristo Avinash Lingamneni, kiu, spite de kelkaj cimoj preskaŭ nerimarkeblaj por la uzanto, estas dek kvin fojojn malpli energia intenso ol tradicia procesoro.

Ĉi tiuj novigoj povus multiĝi, precipe danke al la estonta malaltteknologia Skol, kiu malfermis en la aŭtuno de 2019 en Guingamp (Bretonio, Francio) aŭ en la Malalta teknologio-Laboratorio kiu ofertas malfermafontan esploran kaj dokumentan programon (senpaga aliro) por promocii sukcesajn iniciatojn.

Malantaŭ la fajroj en Amazonio, la tutmonda apetito por bovaĵo kaj brazila sojo

Ĉi skribaĵo baziĝas sur franca-lingva artikolo

Bova viando kaj GMO-sojofaboj, avide aĉetitaj tra la tuta mondo: jen la agrikulturaj agadoj, kiuj turmentas la Amazonon kaj, laŭ ĉiuj esploristoj, klarigas la drastan kreskon de incendioj.

“Ampleksa brutobredado estas la ĉefa faktoro de senarbarigo en Amazono. Iom pli ol 65% de la tero senarbarigita en Amazono estas nun okupata de paŝtejo”, klarigas Romulo Batista, esploristo ĉe Greenpeace.

Brazilo estas la plej granda monda eksportanto de bovaĵo. Ĝiaj bovaj eksportaĵoj atingis rekordan 1,64 milionon da tunoj en 2018 (fonto: Asocio de Viando-Eksportantaj Industrioj en Brazilo). La ĉefaj merkatoj estas Ĉinio, sekvata de Egiptio, kaj poste Eŭropa Unio.

Malantaŭ ĉi tiu unua rango, iom pli ol dudek jaroj de sensaciega kresko. Inter 1997 kaj 2016, ekzemple, la lando simple dekobligis siajn eksportaĵojn de bovaĵo (kaj en pezo kaj en valoro).

La merkato estas regata de tri mastodontoj: JBS, Minerva kaj Marfrig.

Eŭropa “dependeco”

Agrikulturaj agadoj okupas preskaŭ 6,5% de la senarbarigita areo.

Jam la plej granda monda eksportanto de sojfabo antaŭ Usono, Brazilo eksportis rekordon 83,6 milionoj da tunoj en 2018, 22,6% pli ol en 2017, laŭ la brazila Ministerio pri Ekonomio.

Ĉi tiu agado estas ĉefe klarigita per la apetito de Ĉinio, la unua kliento de brazilaj sojfaboj, ĉefe GMO: la komerca milito, kiu kontraŭstaras Pekinon kaj Vaŝingtonon dum preskaŭ jaro, kondukis la Mezan Imperion aĉeti pli en Brazilo por nutri siajn brutojn.

Brazilaj sojfabaj eksportaĵoj al Ĉinio saltis preskaŭ 30% en 2018.

Sojo estis unu el la ĉefaj kultivaĵoj kiuj manĝetas la Amazonan pluvarbaron. Sed de kiam moratorio ekvalidis en 2006, “malpli ol 2% de sojfaboj plantitaj en la Amazono devenas de areoj senarbarigitaj post 2008”, diras Batista.

Eŭropo ankaŭ estas kliento de brazilaj sojfaboj, kiuj estas uzataj ĉefe por brutara nutrado, laŭ Greenpeace. La NRO [neregistara organizaĵo] denuncis en junio 2019 eŭropan “dependecon” al ĉi tiuj sojfabaj eksportaĵoj el Sudameriko, uzataj precipe por kortobirda kaj porka industriaj bredadoj.

Ĉefa greno-rikolto en Brazilo, sojo spertis nekredeblan pliiĝon en la 1970aj jaroj, kun la migrado de produktantoj de la sudo al okcident-centra Brazilo, la disvolviĝo de novaj kultivaj teknikoj kaj la uzo de insekticidoj.